The information here is compiled from official government sources, linked on each page. Government rules change often, so we can't guarantee every detail is current — always check the official source before you act.
KaamKar
मशीन-अनुवादित — पडताळणी बाकीइंग्रजीत वाचा

हा अनुवाद इंग्रजीतील नवीनतम बदलाच्या मागे आहे

हा अनुवाद केल्यानंतर इंग्रजी पान अद्ययावत झाले आहे. अनुवाद अद्ययावत होईपर्यंत इंग्रजी पान अधिकृत माना.

काय बदलले ते पहा
Maharashtra✓ Source-checked 20 July 2026

जन्म नोंद दाखला — महाराष्ट्र

Also known as: जन्म नोंद दाखला, जन्म दाखला, जन्माची नोंदणी, जन्म दाखला पुणे, birth certificate Maharashtra

जन्माची नोंदणी आणि त्यानंतर मिळणारा दाखला. 1 ऑक्टोबर 2023 रोजी किंवा नंतर जन्मलेल्या कोणासाठीही आधार, पासपोर्ट, शाळाप्रवेश, वाहन चालक परवाना, मतदार यादी व विवाह नोंदणीसाठी जन्मतारीख व जन्मस्थळ सिद्ध करणारा हा एकमेव कागद आहे — त्यामुळे तुमच्या मुलाच्या आयुष्यातील हा पहिला आणि सर्वात महत्त्वाचा कागद ठरतो.

Issued by
जन्म-मृत्यू निबंधक (स्थानिक स्वराज्य संस्था), जन्म व मृत्यू नोंदणी अधिनियम 1969 (2023 मध्ये सुधारित) अंतर्गत — भारताच्या महानिबंधकांमार्फत समन्वयित
Official portal
Civil Registration System (CRS)
You get
जन्म नोंद दाखला — Valid for life
Offline options
Hospital birth-registration unit (government hospitals), Gram Panchayat via Aaple Sarkar — rural; the designated officer is the Gram Sevak and the service carries a 5-day Right to Public Services limit, Municipal Corporation / Municipality health department (urban), Aaple Sarkar Seva Kendra

Who can apply

  • जन्म जिथे झाला तिथे त्याची नोंदणी होते — तुम्ही जिथे राहता तिथे नाही. दुसऱ्या शहरातील किंवा जिल्ह्यातील रुग्णालयात झालेल्या बाळंतपणाची नोंद त्या स्थानिक स्वराज्य संस्थेच्या निबंधकांकडे होते.
  • रुग्णालय, आरोग्य केंद्र, प्रसूतिगृह किंवा नर्सिंग होममधील जन्माची माहिती देण्याची कायदेशीर जबाबदारी तेथील प्रभारी वैद्यकीय अधिकाऱ्याची (किंवा त्यांनी अधिकृत केलेल्या व्यक्तीची) असते — पालकांची नाही. घरी झालेल्या जन्माची माहिती कुटुंबप्रमुख किंवा जवळचा उपस्थित नातेवाईक देतो.
  • भारताबाहेर जन्मलेल्या मुलाची नोंदणी नागरिकत्व अधिनियम 1955 अंतर्गत भारतीय दूतावासात होते. पालक भारतात कायमचे परतल्यास, कलम 20 नुसार मूल स्थायिक होण्याच्या ठिकाणी पोहोचल्यापासून 60 दिवसांत नोंदणी करता येते; त्यानंतर विलंबित नोंदणीचा मार्ग लागू होतो.

What it costs

21 दिवसांत नोंदणी + दाखल्याची पहिली प्रतघटना नेहमीच्या 21 दिवसांच्या मुदतीत नोंदणीसाठी कळवल्यास कोणतेही शुल्क आकारले जात नाही (CRS प्रश्नोत्तरे Q2), आणि कलम 12 नुसार माहिती देणाऱ्याला एक प्रत मोफत मिळते.Free
उशिरा / विलंबित नोंदणी शुल्कreporting after 21 daysकलम 13 नुसार “विहित केलेले विलंब शुल्क” आवश्यक आहे — रक्कम केंद्रीय कायद्याने नव्हे तर महाराष्ट्र राज्याच्या नियमांनी ठरते आणि CRS च्या प्रश्नोत्तरांत प्रसिद्ध केलेली नाही. कोणताही आकडा सांगण्यापूर्वी सध्याच्या विहित रकमा स्थानिक निबंधकांकडे पडताळा. KaamKar शुल्काचा अंदाज बांधणार नाही.₹0–₹0
प्रत्येक जास्तीची प्रत (कलम 17)copies beyond the free first copyविहित दराने आकारले जाते; महाराष्ट्रात प्रति प्रत ₹25–₹50 या पट्ट्यात असे सामान्यतः सांगितले जाते, पण दर स्थानिक पातळीवर ठरतो आणि CRS च्या प्रश्नोत्तरांत प्रसिद्ध केलेला नाही. तुमच्या महापालिकेकडे पडताळा. KaamKar शुल्काचा अंदाज बांधणार नाही.₹0–₹0

How long it takes

Typically Up to 21 days.

Legally due in 5 days

कायद्याने माहिती देण्याची नेहमीची मुदत 21 दिवस ठरवली आहे. नोंदणी झाल्यावर आपले सरकार ग्रामीण (ग्रामसेवक) मार्गात जन्म दाखल्याला 5 दिवसांची सेवा हक्क मुदत लागू करते. विलंबित नोंदणी ही वेगळी बाब आहे आणि तिला आठवडे (परवानगी मार्ग) ते महिने (दंडाधिकारी मार्ग) लागतात.

Common questions

बाळ रुग्णालयात जन्मले असेल तर मलाच नोंदणी करावी लागते का?

नाही. रुग्णालय, आरोग्य केंद्र, प्रसूतिगृह किंवा नर्सिंग होममधील जन्माची माहिती देण्याची जबाबदारी प्रभारी वैद्यकीय अधिकाऱ्याची किंवा त्यांनी अधिकृत केलेल्या व्यक्तीची असते — अशा घटना कुटुंबाने कळवायच्या नसतात असे CRS ची प्रश्नोत्तरे स्पष्ट सांगतात. तुमचे काम एवढेच की त्यांनी नोंदवलेले तपशील बरोबर आहेत ना ते तपासणे आणि दाखला घेणे.

जन्म दाखला अचानक इतका महत्त्वाचा का झाला?

1 ऑक्टोबर 2023 रोजी किंवा नंतर जन्मलेल्या कोणासाठीही जन्मतारीख व जन्मस्थळ सिद्ध करण्यासाठी जन्म दाखला बंधनकारक आहे: शैक्षणिक संस्थेतील प्रवेश, वाहन चालक परवाना, मतदार यादी, विवाह नोंदणी, शासकीय/सार्वजनिक उपक्रमातील नियुक्ती, पासपोर्ट आणि आधार क्रमांक. संपूर्ण साखळीचा हाच मूळ कागद आहे.

आमचे 21 दिवस चुकले तर?

तरीही नोंदणी होऊ शकते. 30 दिवसांच्या आत: विहित विलंब शुल्क भरा. 30 दिवसांनंतर पण वर्षभरात: विहित प्राधिकाऱ्याची लेखी परवानगी, विहित शुल्क आणि नोटरीसमोरचे प्रतिज्ञापत्र लागते. वर्षानंतर: फक्त जन्माची सत्यता पडताळणाऱ्या प्रथम वर्ग दंडाधिकाऱ्यांच्या आदेशाने.

दाखल्यावर नाव नाही — ही अडचण आहे का?

हो, पुढच्या टप्प्यांवर. कलम 14 नुसार नावाशिवाय नोंदणी होऊ शकते, आणि नाव नोंदणीपासून 12 महिन्यांत मोफत व 15 वर्षांपर्यंत शुल्क भरून नोंदवता येते. ते करून घ्याच: आधार, पासपोर्ट व शाळा नाव नसलेला दाखला स्वीकारत नाहीत.

मला किती प्रती मिळतात?

कलम 12 अंतर्गत माहिती देणाऱ्याला एक प्रत मोफत. कलम 17 अंतर्गत कोणालाही, विहित शुल्क भरून, कितीही जास्तीच्या प्रती.

आमचे मूल परदेशात जन्मले आणि आम्ही भारतात परत येत आहोत. मग काय?

जन्माची नोंदणी नागरिकत्व अधिनियम 1955 आणि नागरिक (भारतीय वाणिज्य दूतावासांत नोंदणी) नियम 1956 अंतर्गत भारतीय दूतावासात होते. तुम्ही भारतात कायमचे परतल्यास, RBD कायद्याच्या कलम 20 नुसार मूल स्थायिक होण्याच्या ठिकाणी पोहोचल्यापासून 60 दिवसांत नोंदणी करता येते; त्यानंतर विलंबित नोंदणीच्या तरतुदी लागू होतात.

आम्ही गावात आहोत — याला किती वेळ लागावा?

आपले सरकारच्या यादीत जन्म दाखल्याला 5 दिवसांची मुदत आणि ग्रामसेवक पदनिर्देशित अधिकारी म्हणून नोंदवलेले आहे, सेवा हक्क कायद्यांतर्गत. मुदत चुकल्यास पहिले अपील सहाय्यक गटविकास अधिकाऱ्यांकडे आणि दुसरे अपील गटविकास अधिकाऱ्यांकडे जाते.

Where this comes from

This guide is put together from the official government sources listed below. We last reviewed it on 20 July 2026. Government rules and fees change often, and official websites are sometimes incomplete or unclear, so we cannot promise every detail is current. We make every effort to keep this updated, but there is no guarantee. Always check the official source linked below before you act or pay.

Recent changes

  • 20 July 2026 — Re-voiced steps to the action-first step-writing standard (docs/STEP-WRITING-STANDARD.md): second-person imperative, action first, who-you-need surfaced; all facts, citations, fees and references preserved.
  • 16 July 2026 — मराठी अनुवाद (यंत्र-अनुवादित, पडताळणी बाकी). §5 च्या दीर्घ यादीतील जीवन-घटना गट. कायद्याची कलमे (12, 13, 14, 15, 17, 20, 25A), 21 दिवसांची मुदत, 1 ऑक्टोबर 2023 ची तारीख, 5 दिवसांची सेवा हक्क मुदत, “KaamKar शुल्काचा अंदाज बांधणार नाही” ही भूमिका, अधिकृत दुवे व ओळखक्रमांक इंग्रजी मूळ फाइलप्रमाणेच.

Official sources for this guide

KaamKar वरील माहिती अधिकृत सरकारी संकेतस्थळांवरून आणि प्रत्येक पानावर दिलेल्या स्रोतांमधून संशोधित केलेली आहे, आणि दर्शविलेल्या तारखेला आमच्या माहितीनुसार अचूक आहे. कृती करण्यापूर्वी दिलेल्या अधिकृत स्रोताशी नेहमी खात्री करून घ्या. इंग्रजीत वाचा